Sáu thanh điệu tiếng Việt: giải thích kèm ví dụ
Cập nhật · Bởi đội ngũ Chào
Tiếng Việt có bao nhiêu thanh điệu?
Tiếng Việt có sáu thanh điệu: ngang (bằng phẳng), huyền (xuống), sắc (lên), hỏi (xuống rồi lên), ngã (lên có ngắt) và nặng (nặng, ngắn gọn). Dấu thanh được đặt trên nguyên âm chính của mỗi âm tiết và làm thay đổi hoàn toàn nghĩa của từ — ma, mà, má, mả, mã và mạ là sáu từ khác nhau.
Sáu thanh điệu trong một bảng
| Thanh | Dấu | Ví dụ | Nghĩa | Nghe như thế nào |
|---|---|---|---|---|
| ngang | không có | ma | con ma | Bằng phẳng, cao độ trung bình |
| huyền | à | mà | nhưng | Bắt đầu ở mức trung bình, hạ xuống nhẹ và thấp |
| sắc | á | má | má (mẹ) | Bắt đầu ở mức trung bình, lên cao nhanh |
| hỏi | ả | mả | ngôi mộ | Hạ xuống rồi vòng lên lại |
| ngã | ã | mã | con ngựa / mã số | Lên cao, ngắt nhẹ ở cổ họng |
| nặng | ạ | mạ | cây mạ (lúa non) | Thấp và nặng, bị cắt ngắn |
Bạn có thể nghe từng thanh và xem đường cao độ trên trang thanh điệu tiếng Việt.
Vì sao thanh điệu quan trọng
Trong tiếng Anh, cao độ thay đổi sắc thái của câu. Trong tiếng Việt, nó thay đổi từ. Nói bán (bán hàng) khi bạn muốn nói bạn (người bạn) không phải là giọng vùng miền — đó là một từ khác hẳn. Vì vậy người mới nên học thanh điệu cùng với từ vựng ngay từ ngày đầu, thay vì để sau.
- Học mỗi từ mới kèm thanh của nó, đừng bao giờ học từ "không dấu".
- Luyện các bộ tối thiểu như ma / mà / má / mả / mã / mạ.
- Ghi âm giọng mình và so sánh với bản thu của người bản xứ.
Thanh điệu miền Bắc và miền Nam
Giọng Hà Nội (miền Bắc) giữ cả sáu thanh tách bạch. Ở hầu hết giọng miền Nam, hỏi và ngã nhập thành một thanh xuống-lên duy nhất, nên người miền Nam thực chất dùng năm thanh. Cả hai đều đúng — hãy chọn giọng bạn nghe nhiều nhất và giữ nhất quán.
Cách gõ dấu thanh
Trên bàn phím tiếng Việt dùng Telex, gõ chữ cái đứng sau nguyên âm: s = sắc, f = huyền, r = hỏi, x = ngã, j = nặng. Vậy "mas" thành má. Xem hướng dẫn gõ Telex.
Câu hỏi thường gặp
Thanh điệu nào khó nhất?
Đa số người học thấy hỏi và ngã khó nhất, vì cả hai đều lên xuống và dễ nhầm với nhau. Ở miền Nam, hai thanh này thường được phát âm giống nhau.
Tiếng Việt có khó hơn tiếng Quan Thoại vì thanh điệu không?
Tiếng Việt có sáu thanh (tiếng Quan Thoại có bốn thanh và một thanh nhẹ), nhưng tiếng Việt viết bằng chữ cái Latinh với dấu thanh ghi trên mỗi âm tiết, nên đọc dễ hơn nhiều so với học chữ Hán.